تزریق وریدی (IV) سالهاست در بیمارستانها برای رساندن داروهای حیاتی به بیماران استفاده میشود، اما اکنون این روش به یک تجارت پررونق در مراکز سلامتی و اسپای مراقبتی تبدیل شده است؛ جایی که به مشتریان وعده داده میشود با «کوکتلهای سرم ویتامینی» میتوانند سیستم ایمنی را تقویت کنند، خماری پس از مصرف مشروب را کاهش دهند یا حتی عوارض شیمیدرمانی را تقلیل دهند.
با این حال، متخصصان پزشکی هشدار میدهند بسیاری از این ادعاها فاقد شواهد علمی بوده و تزریق در این مراکز میتواند خطرات جدی برای سلامت داشته باشد.
رشد صنعت و نبود نهاد نظارتی واحد
کلینیکهای تزریق سرم بخشی از صنعت رو به رشد اسپاهای پزشکی هستند که تنها در آمریکا از ۵۰۰۰ مرکز در سال ۲۰۱۸ به حدود ۹۰۰۰ مرکز در سال ۲۰۲۲ رسیدهاند. در شهرهای بزرگ کانادا نیز این مراکز با دریافت هزینهای بیش از ۲۰۰ دلار، تزریق ویتامین و الکترولیت ارائه میدهند.
اما بر اساس تحقیقات منتشرشده در JAMA Internal Medicine، هیچ نهاد نظارتی واحدی در کانادا یا آمریکا مسئول نظارت مستقیم بر عملکرد این مراکز نیست.
به گفته دکتر جوزف راس، استاد دانشگاه یَیل: «این کلینیکها در یک منطقه خاکستری نظارتی فعالیت میکنند و اگر بیماران بدون اطلاع پزشک از این خدمات استفاده کنند، ضرورت دارد سازوکارهای ایمنی وجود داشته باشد.»
نبود ارزیابی پزشکی و افزایش شکایات
مطالعات انجامشده نشان میدهد ۸۶ درصد از مراکز تزریق، درمان را برای مشکلاتی مانند سردرد یا سرماخوردگی پیشنهاد میکنند، اما کمتر از یکسوم آنها درباره خطرات احتمالی اطلاعرسانی میکنند یا مشاوره با متخصص را ضروری میدانند.
در کانادا نیز سی بی سی نیوز گزارش داده که نظارت پراکنده و چندلایه است؛ از نظارت وزارت بهداشت بر محتویات سرم گرفته تا نظارت نهادهای استانی بر عملکرد پزشکان، پرستاران و ناتوروپاتها.
به گفته برنی گرت، پژوهشگر دانشگاه بریتیش کلمبیا: «وضعیت در کانادا مشابه یا حتی بدتر از ایالات متحده است.»
برخی نهادهای حرفهای از افزایش شکایات خبر دادهاند. در ساسکاچوان، افزایش موارد «رفتارهای ناایمن» گزارش شده و در انتاریو، چند ناتوروپات به دلیل تزریق مواد غیرمجاز یا تبلیغات گمراهکننده مورد جریمه قرار گرفتهاند.
خطرات و هشدار متخصصان
تزریق وریدی میتواند باعث عفونت، التهاب رگ، آسیب عصبی و حتی مسمومیت ویتامینی شود. چند مورد جدی نیز گزارش شده است؛ از جمله مرگ زنی در آمریکا پس از تزریق سرم در اسپای پزشکی و شکایت خانواده یک بیمار در بریتیشکلمبیا که پس از تزریق سرم دچار آمبولی ریه شد.
دکتر جسیکا کنت-رایس، پزشک اورژانس در تورنتو، میگوید: «عوارض شدید مانند عفونت خونی یا تداخل دارویی غیرمنتظره نیست.»
در مقابل، برخی کلینیکهای دارای مجوز میگویند رعایت استانداردهای ایمنی ریسک را کاهش میدهد، اما نگران افزایش مراکز غیرمجاز هستند.
متخصصان تأکید میکنند این مراکز اغلب از وعدههای تبلیغاتی بدون پشتوانه علمی استفاده میکنند. به گفته گرت: «اساساً یک کلاهبرداری سلامت است.»
دکتر راس نیز توصیه میکند: «برای رفع خماری مصرف مشروب hangover یا سردرد، نوشیدنیهای سالم مصرف کنید — نیازی به تزریق گرانقیمت نیست.»
