دویست و یازده سال پس از آنکه شعلههای جنگ ۱۸۱۲ کاخ سفید را در واشنگتن فروبلعید، آرامگاه ژنرالی که فرمان این آتشسوزی را صادر کرد، در قلب هالیفکس بار دیگر به کانون توجه گردشگران و علاقهمندان تاریخ تبدیل شده است؛ یادگاری از گذشتهای پرتنش که هنوز در روابط دو همسایهی شمالی و جنوبی پژواک دارد.
لری و کانی ترمین، زوجی اهل آریزونا، پس از پیادهشدن از کشتی کروز خود، به قبرستان قدیمی هالیفاکس در تقاطع خیابانهای اسپرینگ گاردن و بارینگتون رفتند. این مکان تاریخی ملی، محل دفن ژنرال رابرت راس است؛ فرمانده بریتانیایی که در ۲۴ اوت ۱۸۱۴ طی جنگ ۱۸۱۲، نیروهای خود را برای به آتش کشیدن کاخ سفید و دیگر ساختمانهای عمومی واشنگتن دی.سی. رهبری کرد. این حمله، پاسخی به حمله آمریکاییها به قلعه یورک (تورنتوی امروزی) بود.
لری ترمین با طنز گفت: «ما دنبال او میگشتیم.» او که بازنشسته وزارت خزانهداری آمریکا است، توضیح داد: «از ماجرای فرار خانواده مدیسون از کاخ سفید و خوردن آخرین غذای آنها توسط ژنرال بریتانیایی اطلاع داشتم، اما نمیدانستم او در کانادا دفن شده است.»
البته کانادا در آن زمان وجود نداشت و راس هیچگاه در هالیفاکس خدمت نکرده بود. او در ۱۲ سپتامبر ۱۸۱۴ در نبرد نورث پوینت در نزدیکی بالتیمور به دست یک تکتیرانداز آمریکایی کشته شد. جسدش در بشکهای از رام روی عرشه ناو رویال اوک برای انتقال به ایرلند نگهداری میشد، اما به دلیل انحراف مسیر کشتی به هالیفاکس برای آمادهسازی بریتانیا جهت نبرد نیواورلئان، پیکر او با تشریفات کامل نظامی در این شهر به خاک سپرده شد.
ترمین با اشاره به وضعیت امروز روابط آمریکا و کانادا گفت بسیاری از هموطنانش از چنین تاریخهایی بیخبرند: «قطعاً اینطور است. حتی پسرم که معلم تاریخ است، میگوید در مدارس دیگر به تاریخ توجهی نمیشود. بیشتر آمریکاییهای زیر ۲۰ سال حتی واشنگتن و لینکلن را از هم تشخیص نمیدهند، چه برسد به جنگ ۱۸۱۲.»
او همچنین به اظهارات دونالد ترامپ درباره تبدیل کانادا به «ایالت پنجاهویکم» اشاره کرد و آن را مایه تأسف دانست: «ترامپ هیچ درکی ندارد و ما در حال دستوپا زدن هستیم. من بابت این حرفها از کاناداییها عذرخواهی میکنم. این تهدیدهای اقتصادی فقط به روابط دو کشور آسیب میزند.» به گفته او، طرفداران ترامپ تنها به «آمریکا اول» باور دارند و گرفتار ملیگرایی افسارگسیختهاند.
ترمین و همسرش که سفر خود را از بوستون آغاز کردهاند و قصد دارند به سنت جان در نیوبرانزویک هم بروند، گفتند که از برخورد دوستانه کاناداییها شگفتزده نخواهند شد. او افزود: «سالها در خاورمیانه از ایستهای بازرسی عبور میکردم و همیشه به راننده میگفتم بگو کانادایی هستیم، چون هیچکس از کانادا دلخور نیست.»
در همان روز، جو-آن هیکلا و جو-آن ویلکاکس، دو گردشگر اهل تورنتو نیز در حال بازدید از قبرستان بودند. هیکلا که از یک اپلیکیشن تلفن همراه برای بازدید استفاده میکرد، گفت: «وقتی به دوستانم در آمریکا میگویم ژنرالی که کاخ سفید را سوزاند اینجا دفن است، نگاهشان عجیب میشود. آنها فکر میکنند ما خیلی مهربانیم.» ویلکاکس هم افزود: «آمریکاییها باید درباره کشور ما بیشتر بدانند. آنها هیچ چیزی از کانادا نمیدانند. اگر به چنین مکانهایی بیایند، شاید احترام بیشتری برای ما قائل شوند، چون به نظرم آمریکاییها اصلاً به کانادا احترام نمیگذارند.»
جو بلیکس، معلم پیشین تاریخ دبیرستان در وینیپگ و دانشجوی فعلی حقوق در دانشگاه دالهوزی هالیفاکس نیز در بازدیدی جداگانه گفت از آتشزدن کاخ سفید توسط بریتانیا مطلع بوده، اما نمیدانسته ژنرال راس در این شهر دفن است: «این خیلی جالب است.» او افزود در مدارس مانیتوبا همواره به این بخش از جنگ ۱۸۱۲ تأکید میشده است: «تنها پیروزی نظامیای که ما بر آمریکا داریم همین است.»
بلیکس معتقد است بیشتر آمریکاییها اطلاعی از این رویداد ندارند: «استثناگرایی آمریکایی باعث میشود نسبت به چنین واقعیتهایی کور باشند. تاریخ برای آنها همیشه با پیروزی تعریف میشود و تمایل دارند این بخشها را نادیده بگیرند.»
این هفته، در سالگرد ۲۱۱ سالگی آتشسوزی کاخ سفید، آرامگاه ژنرال رابرت راس در قلب هالیفاکس بار دیگر به یادآور گذشتهای تبدیل شد که هنوز در حافظه تاریخی دو کشور جایگاه خاصی دارد.
