تحقیق جدید دانشگاه تورنتو: چگونه اسرائیل افکار عمومی ایران را هدف قرار می‌دهد؟

آزمایشگاه شهروندی دانشگاه تورنتو در گزارشی جدید تحت عنوان «ما می‌گوییم شما به انقلاب نیاز دارید»، یک شبکه هماهنگ از حساب‌های کاربری غیرمعتبر در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) را شناسایی کرده است که از سال ۲۰۲۳، یک عملیات نفوذ را با هدف مخاطبان ایرانی انجام داده‌اند. هدف این شبکه که «PRISONBREAK» نامیده می‌شود، به نظر می‌رسد دامن زدن به شورش علیه حکومت ایران در میان مردم این کشور است.

به گفته آزمایشگاه شهروندی Citizen Lab دانشگاه تورنتو یکی از ویژگی‌های قابل توجه این کارزار، هماهنگی آن با رویدادهای میدانی است: به نظر می‌رسد محتوای تولید شده توسط PRISONBREAK از قبل آماده شده و همزمان با حملات نظامی انجام شده توسط ارتش اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ منتشر شده است. این هماهنگی دقیق، گمانه‌زنی‌ها در مورد دخالت مستقیم یا غیرمستقیم دولت اسرائیل را تقویت می‌کند.

جنگ دوازده روزه و بمباران زندان اوین: نقطه اوج تنش‌ها

در این گزارش به «جنگ دوازده روزه» اشاره شده است که در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ آغاز شد، زمانی که اسرائیل یک حمله نظامی گسترده علیه ایران انجام داد و سایت‌های نظامی، تاسیسات هسته‌ای و زیرساخت‌های حیاتی را هدف قرار داد. این جنگ، نقطه اوج یک دهه تنش فزاینده بر سر برنامه هسته‌ای ایران بود که از دیدگاه اسرائیل، تهدیدی برای موجودیت این کشور تلقی می‌شد. در جریان این حملات، اسرائیل همچنین اقدام به ترور فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی ایران و دانشمندان مرتبط با برنامه هسته‌ای کرد. ایران نیز در پاسخ، با شلیک موشک‌های بالستیک و استفاده از پهپادها، حملاتی تلافی‌جویانه انجام داد.

در ۲۳ ژوئن، یعنی یک روز پیش از اعلام آتش‌بس، نیروهای اسرائیل حملات هوایی متعددی را به زندان اوین در تهران انجام دادند. این زندان به دلیل بدرفتاری با زندانیان سیاسی، گزارش‌های مکرر از حبس انفرادی و شکنجه، شهرت دارد. در میان بازداشت‌شدگان، اتباع دوگانه و خارجی نیز حضور دارند که به عنوان ابزاری برای «دیپلماسی گروگان‌گیری» توسط حکومت ایران نگهداری می‌شوند. این حمله که در روز روشن انجام شد، خسارات و اختلالات شدیدی را در داخل زندان ایجاد کرد و نگرانی‌های جدی در مورد ایمنی زندانیان، به ویژه مخالفان سیاسی برجسته، برانگیخت. به گفته مقامات ایرانی، در این حمله ۸۰ نفر جان خود را از دست دادند. این اقدام با محکومیت گسترده سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر و فعالان حقوق بشر ایرانی، از جمله نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، مواجه شد و به عنوان نقض آشکار قوانین بین‌المللی بشردوستانه تلقی گردید.

استفاده گسترده از هوش مصنوعی برای تولید و انتشار محتوای جعلی و گمراه‌کننده

گزارش آزمایشگاه شهروندی تاکید می‌کند که شبکه PRISONBREAK که توسط اسرائیل هدایت می‌شود به طور سیستماتیک از هوش مصنوعی (AI) برای تولید و انتشار محتوای جعلی و گمراه‌کننده استفاده می‌کند. به عنوان نمونه، این شبکه یک ویدیوی «دیپ‌فیک (Deepfake)» از بمباران زندان اوین ایجاد کرد که به اشتباه توسط برخی رسانه‌های بین‌المللی به عنوان یک ویدیوی واقعی بازنشر شد. این ویدیو، نمونه‌ای بارز از تلاش این شبکه برای دستکاری افکار عمومی ایران و ایجاد تصویری نادرست از وقایع است.

علاوه بر این، شبکه PRISONBREAK با جعل هویت رسانه‌های خبری معتبر، به ویژه بی‌بی‌سی فارسی، اقدام به انتشار اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده کرده است. این اقدام، با هدف تخریب اعتبار رسانه‌های مستقل و انتشار روایت‌های جانبدارانه صورت می‌گیرد.

در یک مورد، شبکه PRISONBREAK یک اسکرین‌شات از یک مقاله جعلی بی‌بی‌سی فارسی منتشر کرد که ادعا می‌کرد ۹۰ مقام ارشد حکومت ایران از کشور گریخته‌اند. بی‌بی‌سی فارسی این خبر را تکذیب کرد و اعلام کرد که هرگز چنین مقاله‌ای را منتشر نکرده است.

همچنین، این شبکه دو ویدیو منتشر کرد که ادعا می‌شد توسط بی‌بی‌سی فارسی تولید شده‌اند. یکی از این ویدیوها، خلاصه‌ای از وقایع جنگ دوازده روزه بود و بر کمبود بنزین، ترافیک سنگین و ترک حکومت ایران توسط متحدانش تاکید داشت. ویدیوی دیگر، با عنوان «خلاصه ویژه روزانه حمله به نیروهای سرکوبگر حکومت»، ویدیوی دیپ‌فیک زندان اوین و سایر انفجارها در ایران را به نمایش می‌گذاشت. بی‌بی‌سی فارسی اعلام کرد که این ویدیوها را تولید نکرده است.

روش‌های عملیات نفوذ: ترکیبی از تکنیک‌های سنتی و مدرن

بر اساس این گزارش، شبکه PRISONBREAK از ترکیبی از روش‌های سنتی و مدرن برای پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کند، از جمله:

• انتشار محتوای تحریک‌آمیز و تفرقه‌افکنانه: این شبکه با انتشار محتوایی که احساسات مخاطبان را تحریک می‌کند و به اختلافات دامن می‌زند، تلاش می‌کند تا بی‌اعتمادی و ناآرامی در جامعه ایران ایجاد کند.
• استفاده از هشتگ‌های خاص برای ترند کردن موضوعات مورد نظر: این شبکه با استفاده از هشتگ‌های خاص، تلاش می‌کند تا موضوعات مورد نظر خود را در شبکه‌های اجتماعی ترند کند و توجه بیشتری را به آن‌ها جلب کند.
• اشتراک‌گذاری محتوا در گروه‌های آنلاین و انجمن‌های شبکه‌های اجتماعی: این شبکه با اشتراک‌گذاری محتوا در گروه‌های آنلاین و انجمن‌های شبکه‌های اجتماعی، تلاش می‌کند تا پیام خود را به مخاطبان گسترده‌تری برساند.
• برچسب زدن (tag) رسانه‌های خبری معتبر در پست‌ها برای جلب توجه: این شبکه با برچسب زدن رسانه‌های خبری معتبر در پست‌های خود، تلاش می‌کند تا توجه آن‌ها را جلب کند و محتوای خود را به آن‌ها نشان دهد.
• بازنشر محتوای قدیمی و دستکاری شده: این شبکه با بازنشر محتوای قدیمی و دستکاری شده، تلاش می‌کند تا تصویری نادرست از وقایع جاری در ایران ارائه دهد. در برخی موارد، این شبکه ویدیوهایی را منتشر کرده است که ادعا می‌شود در محله‌های خودشان فیلم‌برداری شده‌اند، اما بررسی‌ها نشان داده است که این ویدیوها محتوای بازیافتی هستند که قبلاً توسط حساب‌های کاربری دیگر منتشر شده‌اند.
• ایجاد حساب‌های کاربری جعلی با هویت‌های ساختگی: این شبکه از حساب‌های کاربری جعلی با هویت‌های ساختگی برای انتشار محتوا و تعامل با سایر کاربران استفاده می‌کند. بسیاری از این حساب‌ها از تصاویر پروفایل دزدیده شده یا تصاویر استوک استفاده می‌کنند.
• استفاده از تکنیک‌های افزایش مصنوعی تعامل (Artificial Amplification): این شبکه از تکنیک‌هایی مانند خرید لایک و فالوور، اشتراک‌گذاری محتوا در گروه‌های «فالو بک» و ایجاد شبکه‌های بازنشر متقابل برای افزایش مصنوعی تعامل با محتوای خود استفاده می‌کند.

دخالت دولت اسرائیل: شواهد و گمانه‌زنی‌ها

اگرچه آزمایشگاه شهروندی هنوز نتوانسته است این عملیات را به طور قطعی به یک نهاد خاص نسبت دهد، اما شواهد جمع‌آوری شده نشان می‌دهد که محتمل‌ترین سناریو، دخالت دولت اسرائیل است، چه از طریق یک آژانس دولتی که به تنهایی کار می‌کند یا با مشارکت یک پیمانکار خارجی.

این گزارش به موارد زیر به عنوان شواهدی که احتمال دخالت دولت اسرائیل را تقویت می‌کنند، اشاره می‌کند:

• هماهنگی دقیق با حملات نظامی اسرائیل: زمان‌بندی دقیق انتشار محتوا با حملات نظامی اسرائیل، نشان‌دهنده دسترسی به اطلاعات محرمانه و هماهنگی با عملیات نظامی است.
• استفاده از محتوای از پیش آماده شده: تولید محتوای با کیفیت و هماهنگ با رویدادها، نیازمند برنامه‌ریزی و آماده‌سازی قبلی است که نشان‌دهنده دخالت یک نهاد سازمان‌یافته و با منابع کافی است.
• ترویج یک حساب کاربری طرفدار اسرائیل: شبکه PRISONBREAK به طور فعال یک حساب کاربری به نام TelAviv_Tehran را ترویج می‌کند که از هوش مصنوعی برای تولید ویدیوهایی در حمایت از اسرائیل و علیه حکومت ایران استفاده می‌کند.
• الگوی زمانی انتشار محتوا: الگوی زمانی انتشار محتوا توسط شبکه PRISONBREAK، با ساعات کاری معمول در منطقه خاورمیانه، به ویژه اسرائیل، همخوانی دارد.
• پست کردن وزیر امور خارجه اسرائیل در شبکه اجتماعی ایکس: بازنشر ویدیوی دستکاری شده زندان اوین توسط وزیر امور خارجه اسرائیل در شبکه اجتماعی ایکس.

سناریوهای دیگر: دخالت احتمالی دولت ایالات متحده یا یک دولت ثالث

آزمایشگاه شهروندی همچنین سناریوهای دیگری را نیز در نظر گرفته است، از جمله دخالت احتمالی دولت ایالات متحده یا یک دولت ثالث. با این حال، این سناریوها به دلیل شواهد کم‌تر و تناقضات بیشتر، احتمال کم‌تری دارند.

توصیه‌ها: تقویت سواد رسانه‌ای و همکاری بین‌المللی

این گزارش در پایان، توصیه‌هایی را برای مقابله با عملیات‌های نفوذ و انتشار اطلاعات نادرست ارائه می‌دهد:

• تقویت سواد رسانه‌ای: افزایش آگاهی عمومی در مورد تکنیک‌های مورد استفاده در عملیات‌های نفوذ و انتشار اطلاعات نادرست، به مردم کمک می‌کند تا اطلاعات را به طور انتقادی ارزیابی کنند و از فریب خوردن جلوگیری کنند.
• همکاری بین‌المللی: همکاری بین دولت‌ها، سازمان‌های غیردولتی و شرکت‌های فناوری، برای شناسایی و مقابله با عملیات‌های نفوذ ضروری است.
  افزایش شفافیت در شبکه‌های اجتماعی: شبکه‌های اجتماعی باید شفافیت بیشتری در مورد نحوه عملکرد الگوریتم‌های خود و نحوه شناسایی و حذف محتوای جعلی و گمراه‌کننده ارائه دهند.
• حمایت از روزنامه‌نگاری مستقل: حمایت از روزنامه‌نگاری مستقل و با کیفیت، به مردم کمک می‌کند تا به اطلاعات دقیق و قابل اعتماد دسترسی داشته باشند.

تأثیر بر افکار عمومی: تهدیدی برای دموکراسی و ثبات

این گزارش هشدار می‌دهد که عملیات‌های نفوذ دولت های خارجی متخاصم می‌توانند تأثیر قابل توجهی بر افکار عمومی داشته باشند و به تشدید تنش‌ها و درگیری‌ها کمک کنند. این عملیات‌ها می‌توانند به بی‌اعتمادی به نهادهای دموکراتیک، تضعیف انسجام اجتماعی و ترویج خشونت و افراط‌گرایی منجر شوند.

لزوم هوشیاری و اقدام جمعی

عملیات نفوذ PRISONBREAK، نمونه‌ای از تهدیدات فزاینده‌ای است که جوامع در سراسر جهان با آن مواجه هستند. مقابله با این تهدیدات، نیازمند هوشیاری، اقدام جمعی و همکاری بین‌المللی است.

حساب های کاربری منسوب به شبکه نفوذ اسرائیل: PREASONBREAK