وجود سرب در مواد غذایی نگرانکننده است، چرا که قرار گرفتن در معرض این فلز سنگین میتواند به مشکلات گستردهای در سلامت انسان منجر شود؛ از جمله آسیبهای عصبی، اختلالات رشدی و شنوایی در کودکان و نیز فشار خون بالا، درد مفاصل و مشکلات باروری در بزرگسالان.
با وجود این خطرات، گزارشهای متعددی همچنان از وجود مقادیر بالای سرب در محصولاتی چون سس سیب، پودر دارچین، پودر پروتئین و شکلات حکایت دارند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) امسال دستورالعمل تازهای درباره محدودیت میزان مجاز سرب در غذای کودک منتشر کرده است.
چگونه سرب وارد مواد غذایی میشود
به گفته مؤسسه ملی علوم بهداشت محیط، سرب فلزی طبیعی در پوسته زمین است و در محصولاتی مانند بنزین، رنگ، لولهکشی، لوازم آرایشی، سرامیک و باتریها به کار رفته است.
دکتر جوزف زاگورسکی، سمشناس و استاد دانشگاه ایالتی میشیگان، میگوید: «رایجترین دلیل وجود سرب در مواد غذایی، منشأ طبیعی آن در خاک است.» برخی گیاهان سرب بیشتری از خاک جذب میکنند و در بافت خود ذخیره میسازند؛ در نتیجه اگر محصولات کشاورزی در مناطقی با آلودگی بالای سرب رشد کنند، میزان این فلز در آنها بیشتر خواهد بود.
زاگورسکی افزود که فعالیتهای انسانی همچون ذوب فلزات و استفاده از آفتکشهای حاوی سرب نیز از عوامل آلودگی هستند. همچنین، استفاده از بنزین سربدار در برخی سوختها میتواند از طریق هوا به آلودگی گیاهان منجر شود. در موارد نادری نیز افزودن عمدی سرب به غذا مشاهده شده است، مانند ماجرای برخی بستههای سس سیب در سال ۲۰۲۳.
تلاش برای کاهش مواجهه
به گفته کارشناسان، حذف کامل سرب از محیط و رژیم غذایی غیرممکن است، اما حتی مقادیر اندک آن نیز میتواند زیانبار باشد. کودکان بهدلیل جثه و سوختوساز متفاوت، بیش از دیگران در معرض خطر هستند. مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا تأکید دارد که هیچ سطح ایمنی از تماس با سرب شناسایی نشده است.
FDA میزان مجاز مواجهه روزانه با سرب را برای کودکان ۲.۲ میکروگرم و برای زنان در سن باروری ۸.۸ میکروگرم تعیین کرده است تا مبنایی برای ارزیابی محصولات غذایی باشد.
چگونه از خود محافظت کنیم
به گفته دکتر تاشا استویبر از گروه کاری محیطزیست، افراد در خانه نمیتوانند بهطور دقیق میزان سرب موجود در غذای خود را تعیین کنند. او توصیه میکند مصرفکنندگان از برندهایی خرید کنند که بهطور منظم محصولاتشان را آزمایش میکنند.
زاگورسکی نیز میگوید متنوع و مغذی بودن رژیم غذایی بهترین دفاع در برابر سرب است. تنوع غذایی احتمال مصرف بیش از حد یک ماده آلوده را کاهش میدهد و وجود مواد مغذی مانند آهن به بدن کمک میکند جذب سرب را محدود کند.
او تأکید میکند: «دوز است که سم میسازد. بدن انسان در دفع سموم توانایی بالایی دارد، به شرط آنکه ابزار لازم را از طریق تغذیه متعادل در اختیارش بگذاریم.»
