سیامین سالگرد همهپرسی استقلال کبک؛ پنج نکته کمتر گفتهشده از رأیگیری تاریخی ۱۹۹۵
سی سال از همهپرسی استقلال کبک میگذرد؛ رأیگیریای که در ۳۰ اکتبر ۱۹۹5 برگزار شد و یکی از نزدیکترین نتایج سیاسی تاریخ کانادا را رقم زد. در پایان، ۵۰/۵۸ درصد از رأیدهندگان به ماندن در کانادا رأی «نه» دادند و تلاش جنبش استقلالطلب شکست خورد. این همهپرسی پس از رقابتی شدید و پیشتازی مقطعی طرفداران استقلال، با اختلافی بسیار ناچیز پایان یافت.
نفوذ بینالمللی در کارزار رأیگیری
در جریان کارزار، رهبران خارجی نیز نقشآفرینی کردند. بیل کلینتون، رئیسجمهور وقت آمریکا، در سخنانی در پارلمان کانادا از «کانادای متحد» حمایت کرد. در مقابل، ژاک شیراک، رئیسجمهور وقت فرانسه، در روزهای پایانی کارزار اعلام کرد در صورت پیروزی رأی «آری»، فرانسه نتیجه را به رسمیت خواهد شناخت.
اظهارات جنجالی
ماهها پیش از رأیگیری، ژاک پاریزو، نخستوزیر کبک، اظهاراتی بحثبرانگیز مطرح کرد و پس از شکست نیز نتیجه را به «پول و رأی اقلیتهای قومی» نسبت داد. لوسین بوشار، رهبر بلوک کبکوا، نیز با اظهاراتی درباره «نرخ پایین زاد و ولد سفیدپوستان» جنجال آفرید. در سوی مقابل، یک فعال فدرالیست گفت هدف آنها باید «در هم شکستن» استقلالطلبان باشد.
اتهام تخلف مالی
سالها بعد، گزارش یک قاضی بازنشسته در کبک نشان داد دو سازمان فدرالیست صدها هزار دلار هزینه غیرقانونی انجام دادهاند؛ موضوعی که هنوز از سوی برخی استقلالطلبان «سرقت همهپرسی» نامیده میشود.
تجمع بزرگ وحدت ملی
سه روز مانده به رأیگیری، دهها هزار نفر از سراسر کانادا در مونترآل تجمع کردند. شمار شرکتکنندگان مورد اختلاف بود؛ برخی منابع تعداد را ۱۵۰ هزار نفر و برخی تنها ۳۵ هزار نفر اعلام کردند.
روز پس از رأیگیری
ژان کرتین، نخستوزیر وقت، بعدها گفت که در صورت پیروزی رأی «آری» گزینههایی از جمله برگزاری همهپرسی دوم را در نظر داشت، زیرا متن سؤال همهپرسی را «مبهم» میدانست.
