ممنوعیت سفر ترامپ و دانشجویان ایرانی؛ نیمه تمام ماندن رؤیای تحصیل در آمریکا
ممنوعیت سفر دولت دونالد ترامپ به ایالات متحده، که شهروندان ۱۹ کشور از جمله ایران را هدف قرار داده است، بسیاری از دانشجویان ایرانی را از ادامه تحصیل در دانشگاههای آمریکا بازداشته و آینده تحصیلی آنها را با ابهام جدی روبهرو کرده است. این تصمیم که به بهانه نگرانیهای امنیتی و نرخ بالای ماندگاری غیرقانونی ویزا اعلام شد، هزاران دانشجو را که ماهها و حتی سالها برای پذیرش و آمادهسازی پرونده تحصیلی خود تلاش کرده بودند، در بلاتکلیفی قرار داده است.
یکی از نمونههای بارز این وضعیت، پویا کرمی، نوجوان ۱۷ سالهای از شیراز است. او تمام تمرکز خود را بر یافتن فرصت تحصیل در آمریکا گذاشته بود و قصد داشت پاییز امسال وارد رشته شیمی پلیمری در دانشگاه ایالتی پیتسبورگ در ایالت کانزاس شود. به گفته خودش، هیچ کشوری در جهان فرصتهای پژوهشی مشابه آمریکا در علوم پایه ارائه نمیدهد. اما ممنوعیت سفر باعث شد تمام برنامههای او متوقف شود. او ناچار شد پذیرش خود را به سال آینده موکول کند و همچنان امیدوار است که شرایط تغییر کند. کرمی حتی با نمایندگان سیاسی آمریکا تماس گرفته تا شاید در محدودیتها بازنگری شود.
بر اساس آمار وزارت خارجه آمریکا، تنها بین ماههای مه تا سپتامبر سال گذشته بیش از ۵,۷۰۰ ویزای تحصیلی و پژوهشی برای شهروندان کشورهای مشمول ممنوعیت صادر شده بود. بیش از نیمی از این ویزاها به شهروندان ایران و میانمار اختصاص داشت. با این حال، دانشجویان این کشورها امسال با سد بزرگی به نام تعلیق ویزا مواجه شدند و بسیاری از آنها نتوانستند وارد خاک آمریکا شوند.
امیر، پژوهشگر ۲۸ ساله ایرانی، نمونه دیگری از قربانیان این سیاست است. او فرصت حضور بهعنوان محقق مهمان در دانشگاه پنسیلوانیا را داشت؛ موقعیتی کاملاً تأمینشده که میتوانست مسیر علمی او را متحول کند. اما ممنوعیت سفر مانع شد و اکنون او ناچار است در تهران به کار پژوهشی ادامه دهد. هرچند استاد آمریکاییاش زمان حضور او را یک سال به تعویق انداخته، امیر این شرایط را «تیر در تاریکی» توصیف میکند. او در حال بررسی گزینههای تحصیل و پژوهش در اروپا است، اما این مسیر نیازمند صرف زمان بیشتر، یادگیری زبان جدید و عبور از روندهای اداری پیچیده است.
دانشجویان ایرانی تنها گروه آسیبدیده نیستند. جوانان افغانستان، میانمار و چند کشور دیگر نیز شرایط مشابهی را تجربه میکنند. برای بسیاری از این خانوادهها، تحصیل فرزندان در خارج تنها امید برای آیندهای بهتر است. خانوادهها سرمایههای خود را برای پرداخت هزینههای پذیرش، آزمونهای زبان و ویزا صرف کردهاند، اما در نهایت با درهای بسته مواجه شدهاند.
کارشناسان میگویند این سیاستها پیامدهایی فراتر از افراد دارد. محروم کردن دانشجویان از ورود به دانشگاههای آمریکایی، به معنای کاهش تنوع علمی و فرهنگی در این کشور است. آمریکا سالها بهعنوان مقصد اصلی استعدادهای برتر جهان شناخته میشد، اما اکنون بسیاری از دانشجویان به اروپا یا کانادا روی آوردهاند.
با وجود همه این موانع، بسیاری از دانشجویان ایرانی هنوز آمریکا را مقصد اصلی خود میدانند و امیدوارند که شرایط سیاسی تغییر کند. آنها معتقدند که فرصتهای علمی و پژوهشی در این کشور بیهمتاست. با این حال، ناامیدی نیز در حال گسترش است. به قول امیر: «آدم فکر میکند اگر تلاش کند، اگر استعداد داشته باشد و سهمی در علم جهانی ایفا کند، جایی در دنیا برایش خواهد بود. اما حالا میبیند شاید جایی او را نخواهند. این خیلی سخت است.»
در حالی که دانشجویان ایرانی و دیگر ملیتهای مشمول ممنوعیت، میان امید و ناامیدی سرگردان هستند، آینده تحصیلی آنها بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاسی در واشنگتن گره خورده است؛ تصمیماتی که میتواند سرنوشت یک نسل از استعدادهای جوان را تغییر دهد.
