پلیس فدرال کانادا (RCMP) در اقدامی بیسابقه اعلام کرده است که تحقیقات مقدماتی درباره «جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت» در ارتباط با درگیریهای جاری میان اسرائیل و حماس را آغاز کرده است؛ اقدامی که موجب نگرانی عمیق سربازان کاناداییالاصل ارتش اسرائیل و بخشی از جامعه یهودی این کشور شده است.
این تحقیقات که بنا به گفته RCMP در اوایل سال ۲۰۲۴ آغاز شده، به موجب «قانون جرایم علیه بشریت و جرایم جنگی» کانادا انجام میگیرد. پلیس تأکید کرده که تحقیقات در حال حاضر ماهیت اطلاعاتی دارد و هیچگونه پیگرد یا اتهام کیفری مطرح نشده است. با این حال، در بیانیهای که ۴ ژوئن منتشر شد، آمده بود: «در صورتی که فردی با ارتباط مشخص با کانادا بهعنوان مرتکب جنایات بینالمللی شناسایی شود، تحقیق کیفری جداگانهای آغاز خواهد شد.»
هرچند RCMP تصریح کرده که این تحقیقات «متوجه هیچ جامعه یا گروه خاصی نیست»، اما فاش شدن وجود فهرستی از سربازان کاناداییالاصل در ارتش اسرائیل – که در وبسایتی به نام FindIDFSoldiers.net منتشر شده – موجی از ترس و ابهام را میان سربازان دو تابعیتی ایجاد کرده است.
«آیا در بدو ورود به کانادا دستگیر خواهم شد؟»
ناتی هابرمن، شهروند دو تابعیتی اسرائیلی-کانادایی که پس از خدمت رزرو در شمال اسرائیل تلفن همراهش را باز پس گرفت، با پیامهایی از سوی دوستان مواجه شد که درباره قرار گرفتن نامش در وبسایتی هشدار میدادند. او میگوید که این مسئله در ابتدا برایش آزاردهنده اما حاشیهای به نظر میرسید؛ ولی با اعلام رسمی تحقیقات از سوی RCMP، او و سایر سربازان نگران احتمال بازداشت یا بازجویی در بازگشت به کانادا به اتهام ارتکاب جنایت جنگی شدند.
یکی دیگر از سربازان کانادایی ارتش اسرائیل، با نام اختصاری «ن»، که بیش از ۳۰۰ روز در مناطق جنگی از جمله غزه خدمت کرده، تصمیم گرفت به دلیل ترس از عواقب قانونی، سفر برنامهریزیشدهاش به کانادا را لغو کند.
واکنشها: از سردرگمی تا احساس خیانت
مرکز امور اسرائیل و یهودیان کانادا (CIJA) اعلام کرده که این تحقیقات در ابتدا موجب سردرگمی شد، اما در پی تماسهای متعدد با RCMP، به این نتیجه رسیدهاند که در حال حاضر هیچ تحقیق کیفری در جریان نیست و تمرکز اولیه بر جنایات حماس علیه شهروندان کانادایی بوده است.
با این حال، سربازانی چون هابرمن و «ن» معتقدند که پیام غیررسمی تحقیقات، آنها را در معرض قضاوت و اتهامی قرار میدهد که با واقعیت ماموریتهایشان فاصله دارد. «ن» تأکید کرده که طی عملیاتهایش در غزه، مطابق با قوانین رفتار مسلحانه عمل کرده و آماده پاسخگویی به هرگونه بازجویی حقوقی است.
ابهام در حمایت دولت اسرائیل از سربازان خارجنشین
با وجود ابعاد دیپلماتیک این موضوع، دولت اسرائیل واکنش روشنی به تحقیقات کانادا نشان نداده است. ارتش اسرائیل اعلام کرده که مسئولیت رسیدگی به چنین مواردی با وزارت خارجه است، و این وزارتخانه نیز پاسخ مشخصی ارائه نکرده است. برخی سربازان میگویند که پس از تماس با نهادهای اسرائیلی، هیچ حمایت حقوقی یا مشاورهای دریافت نکردهاند.
سرهنگ بازنشسته مائوریس هیرش، که پیشتر رئیس دادستانی نظامی در کرانه باختری بوده، نسبت به روند تحقیقات هشدار داده و گفته است: «اگر کانادا بخواهد صرفاً بر اساس دادههای شبکههای اجتماعی یا گزارشهای جانبدارانه سازمانهای غیردولتی اقدام کند، این نشانهای نگرانکننده برای روند دادرسی عادلانه خواهد بود.»
موجی جهانی از شکایات حقوقی علیه سربازان اسرائیلی
تحقیقات کانادا در حالی صورت میگیرد که دستکم ۱۲ کشور دیگر، از جمله برزیل، بلژیک، ایرلند و قبرس، با شکایات حقوقی مشابهی علیه نیروهای ارتش اسرائیل مواجه بودهاند. در برخی موارد، سربازان اسرائیلی ناچار به ترک کشورهای خارجی شدهاند تا از پیگرد قضایی بگریزند.
در حالیکه دولت اسرائیل همواره از «سربازان تنها» تجلیل کرده، بسیاری از این سربازان کاناداییالاصل احساس میکنند که پس از پایان خدمت، در مواجهه با تهدیدات قانونی بینالمللی به حال خود رها شدهاند.
هابرمن میگوید: «دردناکترین بخش ماجرا این است که من را همرده تروریستهای حماس میدانند. این تحقیری است که احساس خیانت را زنده میکند.»
