نخستوزیر کانادا، مارک کارنی، با تصمیمی تازه مسیر ورود خودروهای برقی ساخت چین به بازار کانادا را هموار کرده است. بر اساس این تصمیم، تعرفه ۱۰۰ درصدی واردات خودروهای برقی چینی که در سال ۲۰۲۴ اعمال شده بود، به شش درصد کاهش مییابد.
به گفته فعالان بازار، تقاضا برای خودروهای برقی مقرونبهصرفه و سازگار با محیط زیست در حال افزایش است و ورود برندهای چینی میتواند «انتخابهای بیشتر» و «فناوری پیشرفتهتر» را در اختیار مصرفکنندگان قرار دهد. مکس موریس، مدیر فروش شرکت Shift Electric Vehicles در برلینگتونِ انتاریو، میگوید برای خریدار متوسط، حضور خودروهای برقی چینی به معنای تنوع و دسترسی بهتر به فناوری است.
با این حال، در کنار استقبال برخی، نگرانیهایی نیز درباره ایمنی و امنیت خودروهایی که به شرکتهای مرتبط با دولت چین وابستهاند، مطرح شده است. در ادامه، آنچه باید درباره این تحول بدانید آمده است.
چرا تعرفه خودروهای برقی کاهش یافت؟
مارک کارنی اعلام کرده است که کانادا در چارچوب یک توافق تجاری با چین، اجازه ورود سالانه تا ۴۹ هزار خودروی برقی چینی را خواهد داد. در مقابل، انتظار میرود پکن تا ماه مارس، عوارض وارداتی بر دانه کانولا را به ۱۵ درصد کاهش دهد. این تصمیم بخشی از یک معامله «تعرفه–سهمیه» میان دو کشور است.
چه تعداد برند و خودرو وجود دارد؟
چین طی سالهای اخیر با عرضه خودروهای برقی ارزانتر، بازار جهانی را دگرگون کرده است. بیش از ۱۰۰ برند خودروی برقی در چین فعالیت دارند که با یارانههای گسترده دولتی حمایت میشوند. در میان آنها حدود ۱۵ برند غالب، از جمله جیلی، چری، امجی، وولین و حتی تسلا (که برخی مدلهایش در چین تولید میشود) سهم اصلی بازار را در اختیار دارند.
شرکت BYD سال گذشته از تسلا پیشی گرفت و به بزرگترین فروشنده خودروهای برقی جهان تبدیل شد. این شرکت پیشتر قصد ورود به بازار کانادا را داشت، اما تعرفه سنگین دوران نخستوزیری جاستین ترودو مانع آن شد. خارج از چین، بزرگترین بازار BYD برزیل است، جایی که ۸۰ درصد فروش خودروهای برقی را در اختیار دارد. استرالیا و مکزیک نیز از واردکنندگان مهم خودروهای برقی چینی هستند.
چه تعداد خودرو به کانادا وارد میشود؟
در مرحله نخست، ورود سالانه تا ۴۹ هزار خودروی برقی از چین مجاز خواهد بود؛ رقمی که به گفته کارنی کمتر از سه درصد کل بازار خودرو کاناداست. این سهم طی پنج سال به حدود ۷۰ هزار دستگاه افزایش خواهد یافت.
پیش از اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی نیز خودروهای برقی ساخت چین در کانادا حضور داشتند؛ از جمله مدلهایی از پولستار و ولوو (شرکتهای سوئدی تحت مالکیت جیلی) و همچنین تسلا.
نظرسنجی مؤسسه Abacus Data که به سفارش Clean Energy Canada انجام شد، نشان میدهد ۵۳ درصد کاناداییها خواهان کاهش تعرفه برای افزایش قدرت خرید مصرفکننده بودهاند و ۲۹ درصد نیز با حذف کامل تعرفهها موافق بودهاند.
چه زمانی وارد بازار میشوند؟
زمانبندی دقیقی اعلام نشده و مشخص نیست کدام مدلها ابتدا عرضه خواهند شد. با این حال، به گفته ادیسو لاشیتو، استاد دانشگاه مکمستر، خودروها میتوانند ظرف چند هفته به بنادر کانادا برسند.
او میگوید شرکتهای چینی توان افزایش سریع تولید و ارسال دارند و حتی BYD ناوگان کشتیهای حمل اختصاصی خود را در اختیار دارد. به گفته او، چالش اصلی اخذ مجوزهای نظارتی و تطبیق با مقررات کاناداست؛ مسألهای که دولت فدرال ممکن است برای جلوگیری از تأخیر متقابل در صادرات کانولا و سایر محصولات کانادایی به چین، آن را تسهیل کند.
لاشیتو احتمال میدهد نخستین خودروهای برقی چینی از مارس یا آوریل وارد بازار شوند. چین نیز قرار است از اول مارس تعرفههای خود بر برخی محصولات کانادایی را کاهش دهد.
آیا ارزانتر خواهند بود؟
قیمت به برند و مدل بستگی دارد، اما خودروهای برقی چینی میتوانند بین ۱۰ تا ۱۵ هزار دلار ارزانتر از مدلهای همرده موجود در بازار کانادا باشند. یکی از پرفروشترین مدلهای BYD، خودرویی کوچک با برد کوتاه که با نامهای Seagull یا Dolphin Mini شناخته میشود، قیمتی کمتر از ۳۰ هزار دلار دارد.
این موضوع میتواند برای خریداران جدید یا کسانی که قصد تعویض خودروی برقی خود را دارند جذاب باشد. به گفته موریس، این روند همچنین میتواند عرضه خودروهای برقی دستدوم را افزایش داده و بازار را مقرونبهصرفهتر کند.
لاشیتو معتقد است ورود خودروهای ارزانتر، خودروسازان دیگر را ناچار به کاهش قیمت خواهد کرد و این امر در نهایت به تحقق اهداف کاهش انتشار گازهای گلخانهای کانادا کمک میکند. او میگوید در شرایطی که خودروهای برقی هنوز ۳۰ تا ۵۰ درصد گرانتر از خودروهای بنزینی مشابه هستند، کاهش موانع تجاری نقش مهمی در بهبود قدرت خرید مصرفکنندگان دارد.
چه کسانی آنها را خواهند فروخت؟
در حال حاضر، نمایندگی رسمی برندهای چینی خودروهای برقی در کانادا وجود ندارد، اما با باز شدن بازار، این شرکتها میتوانند به سرعت وارد عمل شوند. BYD پس از ورود به بازار استرالیا در سال ۲۰۲۲، دهها نمایندگی افتتاح کرد و تا ابتدای امسال بیش از ۵۲ هزار خودرو فروخته است.
کیفیت و عملکرد چگونه است؟
قیمت پایین تنها معیار انتخاب نیست و کیفیت نیز برای مصرفکنندگان اهمیت دارد. بررسیها نشان میدهد برد باتری برخی مدلهای چینی با رقبای محبوب برابری میکند، هرچند همیشه از آنها فراتر نیست. آزمایشهای انجامشده در شرایط سرمای شدید نشان داده است که برخی مدلهای چینی، از جمله یک مدل BYD، حتی عملکرد بهتری نسبت به تسلا مدل Y داشتهاند.
آیا ایمن و امن هستند؟
رتبهبندیهای ایمنی خودروهای برقی چینی بهطور قابل توجهی بهبود یافته است. بر اساس ارزیابیهای برنامه اروپایی ایمنی خودرو (Euro NCAP)، چندین مدل چینی از ایمنترین خودروها در سال گذشته بودهاند.
اما نگرانی اصلی به حوزه امنیت سایبری بازمیگردد. کارنی با انتقادهایی از سوی مخالفان سیاسی، از جمله پیر پولیِوِر و داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، روبهرو شده است؛ منتقدانی که این خودروها را «خودروهای جاسوسی یارانهای» توصیف کردهاند.
آندریاس شوتر، استاد تجارت بینالملل، میگوید وابستگی این خودروها به هوش مصنوعی و انتقال دادههای دیجیتال، موضوعی است که باید جدی گرفته شود. با این حال، او ابراز اطمینان میکند که دولت فدرال این نگرانیها را به شکلی «پیچیده و حرفهای» مدیریت خواهد کرد.
