فهیم احمدی، از بنیانگذاران زنجیره رستوران «نان کباب» در منطقه کلانشهری تورنتو (GTA)، معتقد است صنعت رستورانداری برای مهاجران و تازهواردان به کانادا صرفاً یک شغل نیست، بلکه مسیری برای ورود به جامعه و ساختن آینده است.
او میگوید: «وقتی افراد چند ماهی کار میکنند، بهتدریج شروع به ساختن یک شبکه ارتباطی میکنند.» به گفته احمدی، بسیاری از کارکنان رستورانهای او که تازه وارد کانادا شدهاند، علاوه بر آموزش شغلی، از همکاران خود درباره موضوعاتی مانند محل زندگی، دریافت کارت سلامت یا حتی یادگیری رانندگی راهنمایی میگیرند؛ «چیزهای سادهای از این دست.»
با این حال، احمدی هشدار میدهد که تغییرات اخیر در سیاستهای مهاجرتی کانادا میتواند پیامدهای ویرانگری برای صنعت رستورانداری، به همراه داشته باشد. به گفته او، این تغییرات مسیر دستیابی کارگران موقت به اقامت دائم از طریق اشتغال در رستورانها را دشوارتر میکند و همزمان، یافتن نیروی کار را برای کسبوکارهایی که بیش از یکچهارم کارکنانشان را مهاجران تشکیل میدهند، سختتر خواهد کرد.
دولت فدرال کانادا در ماه نوامبر اعلام کرد که تعداد ساکنان موقت ورودی در سال ۲۰۲۶ را به ۳۸۵ هزار نفر کاهش میدهد؛ رقمی که نسبت به هدفگذاری سال ۲۰۲۵، ۴۳ درصد افت نشان میدهد. همچنین قرار است اولویت اعطای اقامت دائم به نیروی کار ماهر داده شود. این تصمیم بخشی از هدف دولت برای کاهش جمعیت موقت کشور به کمتر از پنج درصد عنوان شده؛ اقدامی که به گفته دولت برای کاهش فشار بر بازار مسکن، زیرساختها و خدمات عمومی ضروری است.
در همین حال، کارشناسان میگویند صنعت مهمانداری که پیشتر نیز با کمبود نیروی کار مواجه بود، بهطور فزایندهای به دانشجویان بینالمللی و کارگران موقت متکی شده است. احمدی میگوید: «محدودیتهای جدید مهاجرتی، استخدام نیروی کار قابلاعتماد و بلندمدت را برای ما حتی سختتر میکند. کاهش تعداد تازهواردان یعنی درخواستهای شغلی کمتر و طولانیتر شدن روند استخدام، که فشار بیشتری بر تیم فعلی وارد میکند.»
فردریک دیمانش، استاد دانشکده مدیریت مهمانداری و گردشگری تد راجرز در دانشگاه متروپولیتن تورنتو، میگوید شکاف نیروی انسانی در رستورانها سالهاست وجود دارد، زیرا این کار سخت است و ساعات کاری نامنظم دارد و برای افرادی که خانواده دارند، برنامهریزی را دشوار میکند. به گفته او، در یک دهه گذشته، بسیاری از کاناداییها علاقه خود را به فعالیت حرفهای در صنعت مهمانداری از دست دادهاند؛ روندی که تا حد زیادی با حضور دانشجویان بینالمللی پنهان مانده بود، بهطوریکه در برخی کالجها تا ۸۰ درصد نیروی انسانی را تشکیل میدادند.
در دوران همهگیری کرونا، بسیاری از کارکنان رستورانها پس از تعطیلی کسبوکارها به بخشهای دیگر رفتند و همین امر موجب کاهش ساعات فعالیت رستورانها یا حذف سرویس ناهار به دلیل کمبود نیرو شد. برآورد «رستورانهای کانادا» نشان میدهد که ادامه کاهش مهاجرت میتواند تا سال ۲۰۲۷ کمبود ۵۰ هزار نیروی کار دیگر را به این صنعت تحمیل کند و تعداد فرصتهای شغلی خالی را به حدود ۱۵۰ هزار مورد برساند.
کِلی هیگینسون، رئیس و مدیرعامل رستورانهای کانادا، این وضعیت را «بهشدت نگرانکننده» توصیف میکند. به گفته او، در حال حاضر ۴۰ درصد رستورانها — که حدود نیمی از آنها توسط مهاجران اداره میشوند — یا با زیان فعالیت میکنند یا بهسختی به نقطه سربهسر میرسند؛ رقمی که در سال ۲۰۱۹ تنها ۱۲ درصد بود.
پدرو آنتونس، اقتصاددان ارشد هیئت کنفرانس کانادا، یادآور میشود که دولت فدرال در دوران پساکرونا، زمانی که کشور با کمبود شدید نیروی کار مواجه بود، مسیر ورود کارگران موقت را هموار کرد. او میگوید در سال ۲۰۲۲ حدود یک میلیون فرصت شغلی خالی در سراسر کشور وجود داشت. به گفته آنتونس، این سیاستها بعدها به افزایش قیمت مسکن و ناهماهنگی بازار کار با رشد جمعیت نسبت داده شد. او نوسانات شدید اخیر را نتیجه «تغییرات ناگهانی سیاستی در هر دو جهت» میداند.
بر اساس آمارها، تعداد دانشجویان جدیدی که از ژانویه تا اکتبر امسال وارد کانادا شدهاند، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۰ درصد کاهش یافته است. همچنین ورود کارگران موقت جدید در همین بازه زمانی ۴۸ درصد افت داشته است. دولت از سال ۲۰۲۴ سقف صدور مجوز تحصیلی بینالمللی را اعمال کرده است.
هیگینسون میگوید اشتغال در رستورانها اغلب مسیری برای دستیابی به اقامت دائم بوده، اما اخیراً گزارشهایی دریافت شده که کارگران موقت پس از دو یا سه سال کار، با درخواست اقامت دائمشان مخالفت شده و به کشورهای مبدأ بازگردانده شدهاند. این انجمن از دولت فدرال میخواهد به این افراد اجازه ماندن بدهد. او تأکید میکند: «ما آنها را آموزش دادهایم، مسیر شغلیشان در خدمات غذایی شکل گرفته و زندگی و خانوادهشان اینجاست. درخواست ما این است که تازهواردان فعلی مشمول حمایت شوند.»
در پاسخ ایمیلی، اداره مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا اعلام کرده است که برنامه نیروی کار خارجی موقت «برای پاسخگویی به تغییرات بازار کار طراحی شده» و این نهاد نمیتواند درباره تصمیمات آینده سیاستی گمانهزنی کند. دولت فدرال اخیراً اعلام کرده که روند اعطای اقامت دائم به ۵ هزار پزشک خارجیِ حاضر در کانادا را برای جبران کمبود پزشک تسریع میکند.
بر اساس آمار، بخش خدمات غذایی کانادا ۱.۲ میلیون نفر را به کار گرفته که حدود سه درصد آنها کارگران موقت هستند. رستورانهای کانادا همچنین خواستار پیوند سیاستهای مهاجرتی با نیازهای اقتصادی مناطق روستایی شدهاند؛ مناطقی که به گفته هیگینسون، کمبود نیروی انسانی در آنها شدیدتر است.
برای خانواده احمدی، صنعت رستورانداری یک نقطه اتکا بود، هرچند رؤیای اولیه او محسوب نمیشد. خانواده او در سال ۱۹۹۲ پس از درگیریهای داخلی افغانستان کابل را ترک کردند و پس از ۱۰ سال زندگی در پاکستان، به کانادا آمدند. احمدی مانند بسیاری از تازهواردان، در ۱۶ سالگی کار پارهوقت خود را در یک رستوران خانوادگی آغاز کرد، اما علاقه اصلیاش تحصیلات دانشگاهی بود.
او تحصیلات خود را در رشتههای فلسفه و حقوق و جامعه در دانشگاه یورک و سپس در مقاطع کارشناسی ارشد و حقوق ادامه داد و قصد داشت وکیل شود. اما پس از درگذشت پدرش در سال ۲۰۰۹، مسیر زندگیاش تغییر کرد و با تشویق مادرش، به برادرش در خرید یک رستوران در تورنتو کمک کرد؛ مشارکتی که قرار بود موقت باشد.
اکنون، بیش از یک دهه بعد، احمدی ۳۷ ساله همچنان در «نان کباب» فعالیت میکند؛ رستورانی که امروز ۱۰ شعبه و یک آشپزخانه مرکزی دارد و هر چهار خواهر و برادر او در اداره آن نقش دارند. با این حال، او میگوید کاهش مهاجرت میتواند توان توسعه این مجموعه افغانستانی را محدود کرده و هزینه آموزش و حفظ کارکنان را افزایش دهد؛ هزینههایی که برای رستورانهایی با «حاشیه سود بسیار اندک» بهسختی قابلتحمل است.
افزایش مداوم قیمت مواد غذایی نیز فشار مضاعفی ایجاد کرده است. احمدی میگوید قیمت یک جعبه کاهو از ۳۰ دلار به ۸۰ دلار رسیده، چرا که اکنون بهجای کبک از آمریکا وارد میشود. او در جمعبندی چشمانداز سال ۲۰۲۶ میگوید: «در مجموع، فکر میکنم سال بسیار سختتری در پیش داشته باشیم.»
