کاربرد هوش مصنوعی در اداره مهاجرت کانادا؛ تسریع روندها یا ایجاد تبعیض؟
اداره مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا (IRCC) برای تسریع روند بررسی درخواستها به فناوریهای نوین روی آورده است؛ اما کارشناسان هشدار میدهند این تغییرات ممکن است مشکلات تازهای را ایجاد کند.
ماریو بلیسیمو، وکیل مهاجرت و بنیانگذار شرکت Bellissimo Law Group PC، استفاده IRCC از هوش مصنوعی را «اجتنابناپذیر» و «قابل تحسین» توصیف میکند. او میگوید: «مزیت اصلی در کارآمدی است؛ زمان بررسی پروندهها کاهش یافته، پروندههای معمولی سریعتر غربال میشوند و مأموران میتوانند بر پروندههای پیچیده تمرکز کنند.» به گفته او، استفاده از اتوماسیون در پروندههای اسپانسرشیپ همسر و ویزاهای موقت، زمان ارزیابی را بهطور قابل توجهی کاهش داده است.
با این حال، این کارآمدی نگرانیهایی را درباره انصاف و احتمال بروز سوگیری در تصمیمگیریها برانگیخته است. بلیسیمو هشدار میدهد که اتکای بیش از حد به فناوری میتواند منجر به نادیده گرفتن بررسی انسانی شود. او به موردی اشاره میکند که دلایل رد یک پرونده دقیقاً همزمان با زمان پردازش آن صادر شده بود.
سخنگوی IRCC در واکنش تأکید کرد که «هیچ تصمیم نهایی توسط هوش مصنوعی اتخاذ نمیشود» و ابزارها تنها به مرتبسازی پروندهها بر اساس قواعد مشخص کمک میکنند. این ابزارها از یادگیری ماشین برای شناسایی الگوهای تصمیمگیری گذشته استفاده میکنند.
پترا مولنار، نویسنده کتاب دیوارها چشم دارند و معاون پژوهشی در Refugee Law Lab دانشگاه یورک، نسبت به همین الگوها هشدار میدهد. او میگوید: «فناوری بیطرف نیست.» به گفته او، تکیه بر تصمیمهای گذشته میتواند تبعیضهای ساختاری و نژادپرستی سیستماتیک را بازتولید کند و در عین حال، متقاضیان معمولاً از چگونگی تصمیمگیری درباره پروندهشان بیاطلاع میمانند.
IRCC تأکید دارد که ابزارهای تحلیلی پیشرفته بهطور مستمر توسط کارکنان بررسی میشوند تا از سازگاری نتایج با بررسیهای انسانی اطمینان حاصل شود. با این حال، کارشناسان از نبود شفافیت انتقاد دارند. بلیسیمو یادآور میشود که استفاده IRCC از ابزارهایی مانند Chinook بدون اطلاعرسانی عمومی صورت گرفت و تنها از طریق درخواستهای رسمی اطلاعات (ATIP) افشا شد.
او و دیگر کارشناسان خواستار قانونگذاری مشخص برای استفاده از هوش مصنوعی، آموزش تخصصی کارکنان، و نظارت مستقل با ضمانت اجرایی هستند. مولنار نیز میگوید اتکای فزاینده دولت به شرکتهای خصوصی در این حوزه و قراردادهای محرمانه، روند را برای وکلا و متقاضیان غیرشفاف کرده است.
او تأکید میکند: «کانادا میتواند پیشتاز نوآوری مبتنی بر حقوق باشد، اما در حال حاضر، استفاده از سامانههای تصمیمگیری خودکار در حوزه مهاجرت بیشتر به یک آزمایش بر جمعیتهای آسیبپذیر شباهت دارد تا اصلاحی عادلانه و منسجم.»
