در حالیکه جهان با بحرانهای گوناگون دستوپنجه نرم میکند، اکنون خبر شیوع انگل گوشتخواری موسوم به «کرم پیچنده آمریکای نو» (New World Screwworm) در میان دامهای آمریکای مرکزی و بروز دو مورد انسانی ـ یکی در ایالات متحده و دیگری در کانادا ـ نگرانیها را افزایش داده است.
این انگل که در واقع لارو نوعی مگس است، در بافت بدن حیوان زنده لانه میکند و همانند پیچ در پوست نفوذ کرده و از گوشت میزبان زنده تغذیه میکند. با وجود ماهیت ترسناک این انگل، متخصصان میگویند ابتلای انسان به آن بسیار نادر است و موارد ثبتشده بیشتر مربوط به مسافران مناطق آلوده است. انتقال فرد به فرد نیز امکانپذیر نیست. با این حال، این انگل برای دامداران تهدیدی جدی محسوب میشود و شیوع آن در آمریکای مرکزی و مکزیک موجب نگرانی کشاورزان منطقه و ایالات متحده شده است.
نخستین مورد انسانی در آمریکا
مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای ایالات متحده (CDC) در ۴ آگست تأیید کرد که یک مرد اهل مریلند، نخستین مورد انسانی ابتلا به «کرم پیچنده آمریکای نو» را در پی سفر به السالوادور تجربه کرده است. وی اکنون بهبود یافته است.
این انگل در زخمها، خراشهای پوستی یا غشاهای مخاطی مانند بینی، چشم و دهان تخمگذاری میکند و پس از خروج لاروها، بافت زنده میزبان را میخورد. چنین عفونتی که «میاز» (myiasis) نام دارد، در میان حیوانات خانگی یا افراد با زخم باز در شرایط غیربهداشتی رایج است و اغلب بیخطر محسوب میشود. اما گونه «کرم پیچنده آمریکای نو» بهویژه تهاجمی است و بر خلاف دیگر انواع، مستقیماً بر پوست زنده تغذیه میکند.
مورد کانادایی در کاستاریکا
یک مرد کانادایی ۸۰ ساله نیز پس از سقوط در حین کوهپیمایی در کاستاریکا و ابتلا به زخمهای سطحی، به این انگل دچار شد. حدود یک هفته بعد، زخمی باز و غیرقابلبهبود در ساق پای او باقی ماند. پزشکان در کاستاریکا ۳۰ تا ۴۰ لارو از زخم خارج کردند اما پس از انتقال وی به تورنتو، جراحی برای بیرون آوردن تعداد بیشتری لارو لازم شد. آزمایشها وجود «کرم پیچنده آمریکای نو» را تأیید کردند. خوشبختانه با درمان، وضعیت او پایدار شد.
شدت خطر و روش درمان
دکتر آیزاک بوگُوچ، متخصص بیماریهای عفونی در بیمارستان عمومی تورنتو، میگوید درمان این انگل «ساده اما گاهی دشوار» است: باید لاروها از بافت خارج شوند. در مواردی که تعداد آنها زیاد باشد، جراحی ضرورت پیدا میکند.
موارد انسانی بسیار نادر است، اما خطر اصلی متوجه دامها و بهویژه گاوهاست. عفونت میتواند به بروز زخمهای عمیق، عفونتهای ثانویه و حتی مرگ حیوان منجر شود.
پیشینه کنترل و نگرانی تازه
این انگل طی دهههای گذشته با روشی منحصربهفرد کنترل شد: میلیونها مگس نر عقیم از طریق پرتودهی در مناطق آلوده رهاسازی شدند که مانع تولیدمثل مادهها شد. این برنامه از دهه ۱۹۶۰ در جنوب ایالات متحده آغاز شد و تا اوایل دهه ۲۰۰۰ موجب ریشهکنی آفت در سراسر آمریکای مرکزی شد.
اکنون مشخص نیست چه عاملی موجب بازگشت آن شده است. از سال ۲۰۲3، موارد تازه ابتدا در آمریکای مرکزی شناسایی و سپس به یک همهگیری منطقهای تبدیل شد. متخصصان هشدار میدهند در صورت گسترش بیشتر، کنترل دوباره آفت دشوارتر خواهد بود.
پیامدها برای سفر و کشاورزی
متخصصان توصیه میکنند مسافرانی که به کشورهای بین پاناما تا مکزیک سفر میکنند، در صورت مشاهده علائم پوستی پس از بازگشت، پزشک خود را مطلع کنند. اقدامات پیشگیرانه مانند استفاده از مواد دافع حشرات و رعایت بهداشت زخمها نیز توصیه میشود.
با وجود این، متخصصان تأکید دارند که خطر برای گردشگران بسیار اندک است و نباید مانع سفر به مقاصد پرطرفدار منطقه شود.
آژانس بازرسی مواد غذایی کانادا نیز اعلام کرده است که اوضاع در مکزیک و آمریکای مرکزی را تحت نظر دارد و یادآور شد که این انگل قادر به بقا در زمستانهای سرد کانادا نیست.
