در روز ملی کانادا، گروهی از پژوهشگران بریتیشکلمبیایی نسخه بهروزرسانیشدهای از واژهنامه آنلاین اصطلاحات کانادایی یا Dictionary of Canadianisms on Historical Principles را منتشر کردند. این واژهنامه، که به بررسی واژگان و اصطلاحات خاص زبان انگلیسی کانادایی میپردازد، اکنون در نسخه سوم خود بیش از ۱۴٬۵۰۰ معنی برای بیش از ۱۲٬۰۰۰ واژه را در بر دارد و بهصورت کامل برای استفاده در گوشیهای همراه بهینهسازی شده است.
روند بهروزرسانی و هدف از تدوین واژهنامه
دکتر اشتفان دولینگر، استاد زبان انگلیسی در دانشگاه بریتیشکلمبیا و سردبیر اصلی این پروژه، در گفتوگو با شبکه خبری سی تی وی اعلام کرد: «این واژهنامه گنجینهای است از آنچه زبان انگلیسی را در کانادا، کانادایی میکند.»
به گفته او، «کاناداییسم» (Canadianism) به واژه، عبارت یا معنایی گفته میشود که در خاک کنونی کانادا ریشه دارد یا بهطور مشخص در کاربرد کانادایی متمایز است. بهروزرسانی ۲۰۲۵ حاصل سه سال تلاش پژوهشی است که به افزودن ۱۳۷ واژه و اصطلاح جدید انجامیده است.
دولینگر میافزاید روند شناسایی واژههای جدید با یک «حدس» آغاز میشود و سپس با بررسی روند کاربرد تاریخی آن واژه و مقایسه با سایر گونههای زبان انگلیسی ادامه مییابد. او معتقد است که پژوهشگران تنها سطح ماجرا را خراش دادهاند و هنوز دنیایی از اصطلاحات ناشناخته باقی مانده است.
نمایی از تاریخ و هویت کانادایی
مطالعه این واژهنامه صرفاً جنبه زبانی ندارد، بلکه مخاطب را با محورهای کلیدی هویت و تاریخ کانادا نیز آشنا میسازد. از «نظام سلامت همگانی» تا «مدارس شبانهروزی بومیان»، از اصطلاحات مرتبط با هاکی تا بحرانهای سیاسی و اجتماعی، همگی در این مجموعه گنجانده شدهاند.
دولینگر تأکید میکند: «اگر قرار است بزرگی کانادا را جشن بگیریم، باید نیمه تاریک آن را نیز ببینیم؛ جایی که ساختارهای استعماری تا به امروز در سرکوب مردم نقش داشتهاند.»
برخی از اصطلاحات افزودهشده در سال ۲۰۲۵
در میان ۱۳۷ اصطلاح جدید، میتوان آنها را در چند دسته اصلی طبقهبندی کرد:
اصطلاحات برخاسته از رویدادهای ملی و اجتماعی
- Idle No More: جنبش مقاومت بومیان که در سال ۲۰۱۲ در ساسکاچوان آغاز شد.
- Land back: جنبشی عدالتخواهانه برای بازگرداندن اراضی تصرفشده به بومیان.
- The Two Michaels: اشاره به بازداشت دو شهروند کانادایی توسط دولت چین، که واژهنامه از آن بهعنوان «آدمربایی تحت حمایت دولت» یاد میکند.
- Saskatoon freezing deaths و Starlight tour: اصطلاحاتی درباره بدرفتاری پلیس ساسکاتون با مردان بومی که در سرمای زمستان رها شدند و جان باختند.
- Demoviction و Renoviction: مفاهیمی درباره اخراج مستأجران در پی نوسازی یا تخریب خانهها برای سود بیشتر در بازار اجاره.
اصطلاحات طنزآمیز یا غیررسمی
- Canadian tuxedo: ست لباس تمامجین که پس از اکران فیلم Super Troopers رواج یافت.
- Freezie: یخپاره خوراکی محبوب در روزهای گرم.
- Hanging a Larry / Hanging a Roger: به معنای پیچیدن به چپ یا راست در رانندگی، معادل آمریکایی آن Louie و Ralph است.
- Klick: معادل کیلومتر.
- Booter و Soaker: اشاره به خیس شدن کفش در گودال آب.
اصطلاحات پرکاربرد یا رایج در زبان کانادایی
- Heat dome و Atmospheric river: پدیدههای آبوهوایی شدید در بریتیشکلمبیا.
- Zombie fire: آتشسوزی زیرسطحی که در زمستان هم ادامه دارد.
- Brown bread: نان سبوسدار.
- Bundle buggy: چرخدستی تاشو.
- Stagette: جشن خداحافظی با دوران مجردی برای زنان.
واژگان با بار فرهنگی و تاریخی سنگین
- MMIWG (زنان و دختران بومی مفقود یا کشتهشده): اشاره به هزاران پرونده حلنشده و سهلانگاری پلیس در رسیدگی.
- Settler-colonial violence: خشونت استعمارگرایانه که در قالب مدارس شبانهروزی و دیگر ساختارهای سرکوب بروز یافته است.
- Canadiano: تغییر نام قهوه امریکانو در پاسخ طنزآمیز به تهدیدات سیاسی از سوی رئیسجمهور آمریکا.
- Giv’er: فریادی برای تشویق به تلاش ورزشی یا مهمانی پرشور.
- Deke و Rink rat: اصطلاحات رایج در دنیای هاکی.
دیگر موارد قابلتوجه
- خوراکیهای معروف: Ketchup chips (چیپس کچاپ) و Nanaimo bars.
- نامهای مستعار شهرها: Raincouver (ونکوور بارانی)، T-dot (تورنتو)، و The Peg (وینیپگ).
- واژگان بومی: Kokum و Mosum (بهترتیب بهمعنای مادربزرگ و پدربزرگ به زبان کری).
گفتنی است که نسخه آنلاین این واژهنامه در وبسایت دانشگاه بریتیشکلمبیا در دسترس عموم قرار دارد و کاربران میتوانند با شرکت در یک آزمون تعاملی، دانش خود از «کاناداییسمها» را محک بزنند.
