در پی اظهارات جنجالی دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب ایالات متحده، مبنی بر تمایل به الحاق کانادا به آمریکا به عنوان ایالت پنجاهویکم، موجی از واکنشهای ملیگرایانه در سراسر کانادا به راه افتاده است. ترامپ در یک نشست خبری در اقامتگاه مارالاگو، برای نخستین بار بهطور علنی ایدهی حذف مرز کانادا و آمریکا را مطرح کرد و با اشاره به «امنیت ملی» و نقش ایالات متحده در دفاع از کانادا گفت: «خط مصنوعی را بردارید و ببینید چه اتفاقی میافتد.»
اظهارات وی، که تداعیکننده گفتمان توسعهطلبانه قرن نوزدهمی رهبران آمریکا بود، موجی از نگرانی و خشم را در محافل سیاسی و عمومی کانادا برانگیخت. برخی مقامات پیشین آمریکا نیز این سخنان را نگرانکننده خواندند و احتمال سناریوهایی نظیر تحمیل فشار اقتصادی، تحریک استانهایی مانند آلبرتا و حتی مداخله نظامی را رد نکردند.
نخستوزیر پیشین کانادا، جاستین ترودو، که به تازگی از مقام خود کنارهگیری کرده بود، در گفتوگو با شبکه CNN تاکید کرد: «این اتفاق نخواهد افتاد. کاناداییها به شدت به هویت خود افتخار میکنند. ما خود را در برابر آمریکایی بودن تعریف میکنیم.» این پاسخ، بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی و بینالمللی داشت و آغازگر بروز یکی از بزرگترین موجهای ملیگرایی در تاریخ معاصر کانادا شد.
واکنشها تنها به حوزه سیاست محدود نشد. در فروشگاهها، بطریهای نوشیدنی آمریکایی از قفسهها حذف شد؛ پروازهای مرزی لغو شدند؛ سوپرمارکتها پر از محصولات فاسدشده آمریکایی شدند و در سالنهای ورزشی از جمله «سنتر کانادایی تایر» در اتاوا، سرود ملی آمریکا با اعتراض شدید حضار روبرو شد.
رهبران استانی نیز وارد عمل شدند. نخستوزیر نوا اسکوشیا، تیم هیوستون، پیشنهاد لغو موانع تجاری بیناستانی را مطرح کرد. فرانسوا لوگو، نخستوزیر کبک، آمادگی برای بازنگری در مخالفت قبلی استان با خطوط لوله شرق-غرب را اعلام کرد. مارک کارنی، نامزد وقت رهبری حزب لیبرال، نیز وعده داد تا روز ملی کانادا، تمامی موانع تجاری بیناستانی را حذف کند.
در پی این تحولات، احساسات ضدآمریکایی و روحیهی دفاع از استقلال ملی در سرتاسر کشور شدت گرفت. تحلیلگران و جامعهشناسانی مانند مایکل آدامز، رئیس مؤسسه مطالعاتی Environics، این اتفاق را «لحظهای سرنوشتساز» برای هویت کانادایی توصیف کردند.
در نهایت، مارک کارنی با شعار «آرنجها بالا» و لقب «کاپیتان کانادا»، پیروزی قاطعانهای در رهبری لیبرالها بهدست آورد و در انتخابات سراسری نیز با حمایت گسترده رأیدهندگان حزب نیودموکرات و بلوک کبکوا موفق شد اکثریت را کسب کند. حتی محافظهکاران به رهبری پییر پویلیور، که ابتدا تمایلی به مقابله مستقیم با آمریکا نشان نداده بودند، با مشاهده سقوط در نظرسنجیها، موضعی سرسختانهتر در قبال واشنگتن اتخاذ کردند.
بر اساس نظرسنجیها، ۸۵ درصد از کاناداییها اکنون به کشور خود افتخار میکنند؛ آماری که نسبت به سال گذشته افزایش پنجدرصدی داشته است. به گفته آدامز، «این همان جهش ناشی از ترامپ است. ما دوباره به سطح بالای غرور ملی بازگشتهایم.»
در شرایطی که ایالات متحده با چالشهای عمیق قطبیشدن، خشونت و نابرابری دستوپنجه نرم میکند، بسیاری از کاناداییها بار دیگر بر استقلال، چندفرهنگی بودن و مسیر متفاوت خود تأکید میکنند. تهدیدهای ترامپ نهتنها موجب تسلیم نشد، بلکه روحیهی مقاومت و همبستگی تاریخی ملت کانادا را زنده کرد—و بار دیگر ثابت شد که کانادا، بهرغم تفاوتها و گسستها، در برابر فشارهای بیرونی متحد میشود.
کانادا فروشی نیست.
