در حالی که توسعه فناوریهای هوش مصنوعی (AI) شتابی بیسابقه یافته، نگرانیها درباره تأثیر آن بر ساختار مشاغل در جهان و بهویژه در کانادا به شدت افزایش یافته است. بسیاری از صاحبنظران این تحولات را با انقلاب صنعتی قرن نوزدهم مقایسه میکنند و از تغییراتی عمیق و ساختاری در ماهیت نیروی کار سخن میگویند.
هشدار مدیران بزرگ فناوری: «حمام خون» در راه است
داریو آمودی، مدیرعامل شرکت پیشروی Anthropic که در حوزه توسعه مدلهای زبان هوشمند فعالیت دارد، در گفتوگویی با وبسایت Axios گفته است که فناوریهای هوش مصنوعی در صورت ادامه روند کنونی، ممکن است تا پنج سال آینده نیمی از مشاغل ابتدایی یقهسفید را از بین ببرند. وی این تحول را «حمام خون برای مشاغل یقهسفید» توصیف کرده است.
میکا کافمن، مدیرعامل پلتفرم خدمات فریلنسری Fiverr نیز در یادداشتی خطاب به کارکنان خود نوشته است: «هوش مصنوعی در راه گرفتن شغل شماست؛ حتی شغل من هم در خطر است. این یک زنگ هشدار برای همه ماست.»
او تأکید کرده که این تهدید تنها محدود به حوزه فناوری نیست و مشاغلی مانند برنامهنویسی، طراحی، مدیریت محصول، دادهکاوی، پشتیبانی مشتری، فروش و حتی امور مالی نیز از این موج در امان نخواهند بود.
تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار کانادا
بر اساس گزارش اخیر Statistics Canada، اگرچه هنوز تأثیر قطعی و قابل اندازهگیری هوش مصنوعی بر بازار کار کانادا بهروشنی مشخص نشده، اما نشانههایی از تغییرات بنیادین در حال شکلگیری است. این نهاد در برآوردهای آزمایشی خود اعلام کرده است که مشاغل با مهارت بالا بیش از دیگران در معرض «تحول ناشی از هوش مصنوعی» قرار دارند. با این حال، نیمی از افرادی که در این مشاغل فعالاند، در صورت تطبیق با فناوریهای نوین، میتوانند از مزایای آن بهرهمند شوند.
تحلیلگران این نهاد، بهویژه تحسین مدحی و مارک فرنِت، معتقدند که «شرط استفاده مؤثر از این فرصتها، برخورداری از مهارتهای مکمل برای استفاده از AI» است.
در همین زمینه، گزارش جدید شرکت مشاورهای PwC Canada نشان میدهد که از سال ۲۰۱۹ تاکنون، تعداد مشاغل در حوزههایی که در معرض بیشترین تأثیر هوش مصنوعی هستند، بیش از ۱۰۸ درصد رشد داشتهاند. همچنین افرادی که مهارتهای مرتبط با AI را دارا هستند، بهطور میانگین ۵۶ درصد بیشتر از همتایان خود درآمد دارند.
دگرگونی تدریجی یا انقراض ناگهانی؟
گرچه برخی پیشبینیها از آیندهای تاریک برای بسیاری از مشاغل حکایت دارند، اما بسیاری از متخصصان حوزه فناوری و بازار کار نسبت به بزرگنمایی این تهدیدها هشدار میدهند. گری مارکوس، نویسنده کتاب رامکردن سیلیکونولی، در این باره میگوید: «هوش مصنوعی بیشتر باعث ناپدید شدن آرام و تدریجی بخشی از وظایف شغلی خواهد شد، نه انقراض کامل آنها.» او تأکید دارد که در آینده نزدیک، مشاغل بهجای حذف کامل، دچار بازتعریف میشوند و انسانها با کمک ابزارهای هوش مصنوعی عملکرد بهتری خواهند داشت.
این نظریه که تحت عنوان افزایش بهرهوری انسانی با هوش مصنوعی یا تکمیل انسانی-ماشینی شناخته میشود، مبنای بسیاری از سیاستگذاریها در کشورهای پیشرو است.
چرخش استراتژیک شرکتها: اول AI، بعد استخدام
برخی از شرکتهای بزرگ کانادایی نیز در حال بازنگری در ساختار منابع انسانی خود بر مبنای این تحولات هستند. در ماه آوریل، یادداشتی داخلی از شرکت Shopify افشا شد که در آن آمده بود: «استفاده از هوش مصنوعی اکنون یک انتظار پایه برای همه کارکنان است» و «قبل از درخواست منابع جدید یا نیروی انسانی، باید اثبات شود که AI نمیتواند آن وظایف را انجام دهد.»
فرصتهای نو در دل تهدید
اگرچه ترس از حذف مشاغل قابل درک است، اما تحولات پیش رو لزوماً منفی نیستند. فربد نصیری، شریک ارشد شرکت PwC در حوزه تحول دیجیتال منابع انسانی، این تحولات را «مقدمهای بر انقلاب صنعتی پنجم» توصیف میکند. وی میگوید: «هر انقلاب صنعتی با فرصتهای جدید همراه بوده؛ اما تنها کسانی از این فرصتها بهرهمند شدهاند که برای آن آماده بودهاند.»
به گفته او، تمرکز آینده بازار کار بر مهارتهای عملی و تخصصی خواهد بود و مدارک دانشگاهی بهتنهایی دیگر ضامن شغل نخواهند بود. نصیری پیشنهاد میدهد تمرکز افراد و والدین باید بر آموزش مهارتهای مکمل مانند برنامهنویسی، تفکر تحلیلی، یادگیری ماشین و درک مفاهیم AI باشد
