مقامهای بهداشت عمومی در استان کبک نخستین مورد ابتلا به بیماری خطرناک و منتقله از کنه، موسوم به «تب لکهای کوهستان راکی» را شناسایی کردهاند. این بیماری اخیراً در سگها در استان انتاریو نیز مشاهده شده است.
تب لکهای کوهستان راکی چیست؟
این بیماری ناشی از باکتری Rickettsia rickettsiae است. نشانههای بیماری در انسان میتواند شامل تب، سردرد، حالت تهوع یا استفراغ، درد شکم، درد عضلانی و بیاشتهایی باشد.
ویژگی شاخص این بیماری، بروز بثورات پوستی قرمز بین دو تا چهار روز پس از شروع تب است که میتواند به صورت لکههای نقطهای یا دانههای قرمز وسیع ظاهر شود.
درمان این بیماری با آنتیبیوتیک رایج داکسیسایکلین امکانپذیر است و بیشتر بیماران بهبودی کامل پیدا میکنند. با این حال، بنا بر گزارش کلینیک کلیولند در آمریکا، حتی با درمان نیز مرگومیر در ۵ تا ۱۰ درصد موارد گزارش شده و بدون درمان، یکچهارم مبتلایان جان خود را از دست میدهند.
ابتلای سگها به بیماری
سگها نیز در معرض این بیماری قرار دارند. دکتر اسکات ویس، مدیر مرکز بهداشت عمومی و بیماریهای مشترک انسان و دام در دانشگاه گلف، گفت: علائم در سگها شامل تب، بیحالی، بزرگشدن غدد لنفاوی، بیاشتهایی و دردهای عضلانی است که حرکت حیوان را دشوار میسازد. بثورات پوستی گاه در داخل دهان سگها دیده میشود. ویس تأکید کرد که بیماری میتواند برای سگها کشنده باشد و یکی از نخستین موارد شناساییشده در انتاریو منجر به مرگ حیوان شد.
راههای انتقال
این بیماری از انسان به انسان منتقل نمیشود و تنها از طریق گزش کنهها، بهویژه کنه سگ آمریکایی (Dermacentor variabilis)، انتقال مییابد. این نوع کنه از شرق آلبرتا تا نوا اسکوشیا، عمدتاً در مناطق جنوبی، یافت میشود.
ویس توضیح داد که این کنه صرفاً سگها را هدف قرار نمیدهد، بلکه میتواند پستانداران بزرگ، از جمله انسانها را نیز آلوده کند. او افزود: «پیشتر تصور میشد این کنه خطر چندانی ندارد چون ناقل بیماری لایم نیست، اما اکنون درک میکنیم که چندان هم بیخطر نیست.»
کنههای ناقل تب لکهای کوهستان راکی معمولاً در علفزارها و مناطق جنگلی زندگی میکنند. گونههای دیگر ناقل این بیماری شامل کنه جنگلی کوهستان راکی (Dermacentor andersoni) و کنه قهوهای سگ (Rhipicephalus sanguineus) هستند.
وضعیت بیماری در کانادا و آمریکا
ایالات متحده سالانه حدود شش هزار مورد ابتلا ثبت میکند، بهویژه در ایالتهای کارولینای شمالی، تنسی، میزوری، آرکانزاس و اوکلاهما. در کانادا، موارد این بیماری نادر بوده و پیشتر بیشتر در بریتیش کلمبیا مشاهده میشد. در سال ۲۰۱۹، میزان بروز آن یک مورد در هر ۵۰۰ هزار نفر گزارش شد.
در سال ۲۰۲۳، یک زن ۷۳ ساله در انتاریو پس از سفر از ساسکاچوان به این بیماری مبتلا شد. پزشکان این مورد را به تغییرات اقلیمی و گسترش دامنه زیست کنهها در نتیجه زمستانهای ملایمتر و تابستانهای گرمتر نسبت دادند.
امسال نیز خوشهای از موارد ابتلا در سگها در پارک استانی «لانگ پوینت» در سواحل دریاچه ایری گزارش شد که به گفته ویس، نشاندهنده استقرار پایدار این بیماری در برخی مناطق است.
این هفته، دکتر الکس کاریگنان، میکروبشناس و متخصص بیماریهای عفونی در منطقه استری کبک، از شناسایی یک مورد جدید خبر داد که به نظر میرسد محلی بوده است. این موضوع نگرانیها را درباره میزان گسترش بیماری در کانادا افزایش داده است.
راههای پیشگیری برای انسان و حیوانات
کارشناسان از جمله دکتر ویس و دکتر آیزاک بوگاش، متخصص بیماریهای عفونی در بیمارستان تورنتو جنرال، توصیه میکنند مردم برای کاهش خطر گزش کنه اقدامات پیشگیرانه انجام دهند؛ از جمله:
- پرهیز از راه رفتن در میان علفهای بلند و برگهای خشک
- پوشیدن لباسهای پوشیده و استفاده از دافع حشرات در مناطق پرخطر
- بررسی بدن و بدن سگها پس از حضور در طبیعت
- خارجکردن سریع کنهها در صورت مشاهده
ویس تأکید کرد صاحبان سگها بیشتر در معرض خطر هستند زیرا حیوانات میتوانند کنهها را به داخل خانه بیاورند. استفاده از داروهای خوراکی یا موضعی ضدکنه برای سگها خطر ابتلا را کاهش میدهد، هرچند جایگزین سایر اقدامات پیشگیرانه نیست.
بوگاش هشدار داد کادر درمان باید آگاه باشند که بیماریهای منتقله از کنه تنها به لایم محدود نمیشود و تشخیص بهموقع تب لکهای کوهستان راکی اهمیت حیاتی دارد.
ویس افزود هرچند این بیماریها هنوز در کانادا نادر هستند، اما با تغییرات اقلیمی خطر آنها بیشتر شده است:
«کانادا تاکنون کانون اصلی این بیماریها نبوده است و همچنان در مقایسه با آمریکا نخواهد بود، اما نسبت به گذشته در وضعیت پرخطرتری قرار داریم.»
