برکناری نیکلاس مادورو توسط نیروهای آمریکایی در صبح شنبه، به یکی از طولانیترین بنبستهای سیاسی در نیمکره غربی پایان داد، اما همزمان پرسشی اساسی با پیامدهای مستقیم برای امنیت اقتصادی کانادا مطرح کرده است: اگر بخش نفت ونزوئلا با کمک غولهای انرژی آمریکا احیا شود و این کشور بار دیگر به صادرکننده عمده نفت سنگین تبدیل شود، چه تأثیری بر صنعت نفت کانادا خواهد داشت؟
در کوتاهمدت و حتی میانمدت، جایگاه کانادا بهعنوان بزرگترین تأمینکننده انرژی بازار آمریکا بعید است بهطور جدی تهدید شود. با این حال، تحولات ونزوئلا میتواند در بلندمدت ساختار بازار نفت آمریکا را دگرگون کند؛ موضوعی که برای کشوری تجاری مانند کانادا، ریسکی قابل چشمپوشی نیست.
در دهه ۱۹۹۰، این ونزوئلا بود که بزرگترین صادرکننده نفت خام به ایالات متحده بهشمار میرفت، نه کانادا. پالایشگاههای سواحل خلیج مکزیک و غرب میانه آمریکا اساساً برای فرآوری نفت سنگین و پرگوگرد ونزوئلا ساخته شده بودند؛ همان پالایشگاههایی که امروز مقصد اصلی نفت سنگین کانادا هستند.
تحریمهای آمریکا، سوءمدیریت و کمبود سرمایهگذاری در دوران چاوز و مادورو باعث سقوط شدید تولید نفت ونزوئلا شد. با وجود برخورداری از بزرگترین ذخایر نفتی جهان، صادرات فعلی این کشور حدود یک میلیون بشکه در روز است که عمدتاً به چین میرود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، معتقد است شرکتهای بزرگ نفتی ایالات متحده میتوانند با سرمایهگذاری میلیاردی زیرساختهای نفتی ونزوئلا را بازسازی کنند. با این حال، تاکنون تنها شرکت آمریکایی فعال در این کشور «شورون» بوده که آن هم موضع محتاطانهای دارد.
حتی اگر تحریمها برداشته شود و محیط سرمایهگذاری به نفع شرکتهای آمریکایی تغییر کند، تردیدهایی جدی درباره ثبات سیاسی و سرعت بازسازی ظرفیت تولید باقی است. برآوردها نشان میدهد بازگشت به تولید پیش از تحریمها، یعنی ۲ تا ۲.۵ میلیون بشکه در روز، دستکم چهار تا پنج سال زمان میبرد.
بر اساس دادههای نهاد تنظیمگر انرژی کانادا، نفت خام در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۴۰ میلیارد دلار از صادرات کانادا را تشکیل داده که عمده آن به آمریکا صادر شده است. در چنین شرایطی، ورود مجدد نفت سنگین ونزوئلا میتواند فشار کاهشی بر قیمت نفت سنگین کانادا وارد کند و حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش دهد.
در حالی که پالایشگاههای غرب میانه آمریکا همچنان وابستگی بالایی به نفت کانادا دارند، تهدید اصلی متوجه پالایشگاههای ساحل خلیج مکزیک است که ممکن است به سمت نفت ارزانتر ونزوئلا متمایل شوند.
حفظ مزیت کانادا بهعنوان تأمینکنندهای باثبات و کمریسک اهمیت کلیدی دارد. در عین حال، تنوعبخشی به بازارهای صادراتی، تقویت انضباط هزینهای و توسعه قراردادهای بلندمدت با پالایشگاههای آمریکایی، از جمله راهبردهایی است که میتواند جایگاه بزرگترین بخش صادراتی کانادا را در بازاری رقابتیتر حفظ کند.
