با گسترش روند جایگزینی نیروی انسانی با ابزارهای هوش مصنوعی در شرکتهای کانادایی، برخی کارشناسان هشدار میدهند که این فناوریها لزوماً به بهبود بهرهوری منجر نمیشوند.
شرکت بنچسای، نمونهای تازه از رویکرد «AI-first»
شرکت BenchSci که در زمینه پشتیبانی از سازمانهای پیشبالینی در آزمایشهای زیستپزشکی فعالیت دارد، از ماه می ۲۰۲۵ حدود ۲۳ درصد از نیروی کار خود (۸۳ کارمند) را تعدیل کرده و بخشی از وظایف آنان را به ابزارهای هوش مصنوعی سپرده است. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که لیران بلنزون، مدیرعامل شرکت، در وبلاگ رسمی بنچسای اعلام کرد این مجموعه راهبرد خود را بر پایه «هوش مصنوعیمحور» بنا نهاده است.
به گفته بلنزون، اکنون کارکنان شرکت از ابزارهایی چون Gemini و NotebookLM گوگل برای افزایش بهرهوری استفاده میکنند و این فناوریها در حوزههایی مانند جذب نیروی انسانی و ارتباطات داخلی بهکار گرفته میشوند. او همچنین از کارکنان خواسته است مهارتهای خود در زمینه هوش مصنوعی را ارتقا دهند.
موج جهانی جایگزینی نیرو با هوش مصنوعی
بنچسای تنها شرکتی نیست که به سمت این تغییر حرکت کرده است. پیشتر اپلیکیشن آموزش زبان Duolingo نیز اعلام کرده بود که رویکرد «AI-first» را اتخاذ کرده و بخشی از فرآیندهای داخلی خود را با هوش مصنوعی خودکارسازی خواهد کرد. مدیرعامل این شرکت تأکید کرده بود هدف، جایگزینی نیروی انسانی نیست بلکه کاهش کارهای تکراری و تمرکز بر فعالیتهای خلاقانه است.
در نمونهای دیگر، شرکت سوئدی Klarna چند سال پیش حدود ۷۰۰ کارمند را با هوش مصنوعی جایگزین کرد. با این حال، مدیرعامل این شرکت سال گذشته اذعان کرد که این اقدام باعث نارضایتی مشتریان و افت کیفیت کار شد و در نهایت شرکت ناچار شد دوباره نیروهای انسانی بیشتری استخدام کند.
این تغییرات در حالی رخ میدهد که بازار کار کانادا با فشار زیادی مواجه است و نرخ بیکاری در ماههای اخیر به ۶.۹ درصد رسیده است.
آیا هوش مصنوعی میتواند جایگزین انسان شود؟
به باور ویت وو، مدیر تحقیقات اقتصادی دانشگاه متروپولیتن تورنتو (TMU)، بسیاری از شرکتها از هوش مصنوعی بهعنوان ابزاری برای جلب نظر سرمایهگذاران استفاده میکنند و این اقدام بیش از آنکه بهرهوری واقعی ایجاد کند، نوعی واکنش به مشکلات مالی ناشی از همهگیری و نرخ بهره بالاست. او میگوید: «دادههای بازار کار نشان میدهد که پذیرش فناوریهای هوش مصنوعی تاکنون به بهبود بهرهوری یا کاهش واقعی نیروی کار منجر نشده است.»
با وجود آنکه برخی کارشناسان پیشبینی میکنند طی پنج تا ده سال آینده هوش مصنوعی بتواند در حوزههایی مانند خدمات مشتریان نقش پررنگتری ایفا کند، وو معتقد است در اغلب صنایع همچنان نیروی انسانی نقش اصلی را حفظ خواهد کرد.
ضرورت ایجاد تعادل میان انسان و ماشین
از سوی دیگر، ونسا سالوپک، شریک اجرایی شرکت منابع انسانی Salopek HR، تأکید میکند که بسیاری از سازمانها به جای جایگزینی کامل نیروها، از هوش مصنوعی برای تکمیل و تسهیل کار انسانها استفاده میکنند. او میگوید: «این روند بیش از آنکه کاهش هزینهها باشد، به بازتخصیص نیروی انسانی به کارهای ارزشمندتر و راهبردی منجر میشود.»
با این حال، سالوپک هشدار میدهد که اجرای نادرست این فناوری میتواند به افت کیفیت کار و آسیب به فرهنگ سازمانی بینجامد. به باور او، حوزههایی مانند امور مالی، خدمات مشتریان و برخی کارکردهای اداری بیشترین ظرفیت را برای بهرهگیری از هوش مصنوعی دارند.
او در پایان خاطرنشان میکند: «وابستگی بیش از حد به هوش مصنوعی میتواند نقاط کوری ایجاد کند. انسانها همچنان در همدلی، اخلاق و قضاوتهای پیچیده برتر هستند. چالش اصلی یافتن تعادل درست میان نقش انسان و هوش مصنوعی است.»
